Canasta là trò thuộc họ rummy, nhưng thay vì ghép sảnh liên tiếp, bạn ghép các lá cùng giá trị thành bộ. Một bộ có từ bảy lá trở lên được gọi là canasta, và đó là mục tiêu chính của ván. Trong bản cổ điển bốn người, hai người ngồi đối diện tạo thành một đội, các bộ đã hạ thuộc về cả đội.
Điểm khiến người mới dễ nhầm nhất là chồng bỏ. Thấy lá trên cùng hợp với bài trên tay không có nghĩa là bạn nhặt riêng lá đó được: bạn phải lấy cả chồng, và quyền lấy còn tùy chồng đang bị đóng băng hay không, đội đã mở bộ đầu chưa và bạn đang giữ những lá nào.
Chọn đúng phiên bản trước khi học luật
Game bài đổi thưởng này dùng Classic Canasta: hai bộ Tây cộng bốn joker, tổng 108 lá, mỗi người nhận 11 lá. Phần còn lại là chồng rút, một lá ngửa mở đầu chồng bỏ.
Modern American Canasta, Hand and Foot và các bản hai người có thể khác số lá chia, ngưỡng mở bộ và số canasta cần để kết thúc. Cùng tên Canasta không có nghĩa mọi bảng luật trên mạng đều áp dụng cho bàn của bạn.
Với đội hai người, các bộ đã hạ thuộc về đội và cả hai thành viên đều được thêm lá vào đó. Bạn không được thêm lá vào bộ của đối phương, cũng không được xem bài kín hay ra dấu cho đồng đội.
Bộ ghép hợp lệ và vai trò của lá đại diện
Một bộ gồm từ ba lá cùng giá trị trở lên. Joker và các lá 2 là lá đại diện, thay cho lá nào cũng được. Các lá còn lại gọi là lá tự nhiên. Một bộ hợp lệ phải thỏa ba điều kiện:
-
- Có ít nhất hai lá tự nhiên.
- Số lá đại diện không vượt số lá tự nhiên.
- Có tối đa ba lá đại diện.
Chẳng hạn 8–8–joker–2 hợp lệ vì có hai lá tự nhiên và hai lá đại diện. Còn 8–8–joker–2–joker thì không, vì ba lá đại diện nhiều hơn hai lá tự nhiên. Một lá 8 với hai joker cũng bị loại, dù trông đủ ba lá. Dãy 6–7–8 cơ không phải bộ, vì Canasta không ghép sảnh.
Mỗi đội chỉ có một bộ cho mỗi giá trị, nên khi bổ sung bạn luôn thêm vào bộ đã có. Với hai bộ bài giống nhau, đội có thể có hai lá K cơ trong cùng một bộ. Khi đếm, hãy tách lá đại diện khỏi lá tự nhiên, đừng chỉ nhìn tổng số lá.
Khi nào một bộ trở thành canasta?
Một bộ đạt bảy lá trở lên mà vẫn đúng thành phần thì trở thành canasta. Nếu không có lá đại diện nào, đó là canasta tự nhiên, thưởng 500 điểm. Nếu có lá đại diện, đó là canasta pha, thưởng 300 điểm.
Bảy lá K tự nhiên là một canasta tự nhiên. Năm lá K cộng hai lá đại diện là canasta pha. Bảy lá lẫn nhiều giá trị không thành canasta chỉ vì đủ số lượng. Điểm thưởng canasta là một khoản riêng, cộng thêm vào điểm của từng lá trong bộ.
Giá trị từng lá và ngưỡng mở bộ đầu
Mỗi lá trong bộ mang điểm riêng, và bài còn trên tay cuối ván bị trừ theo cùng bảng này:
|
Lá |
Điểm |
|
Joker |
50 |
|
2 và A |
20 |
|
K, Q, J, 10, 9, 8 |
10 |
|
7, 6, 5, 4 và 3 đen |
5 |
|
3 đỏ |
100 (thưởng riêng, xem bên dưới) |
Lần hạ đầu tiên của đội phải đạt điểm tối thiểu, tùy điểm tích lũy của đội trước ván:
|
Điểm tích lũy trước ván |
Ngưỡng mở bộ đầu |
|
Âm |
15 |
|
Từ 0 đến 1.495 |
50 |
|
Từ 1.500 đến 2.995 |
90 |
|
Từ 3.000 trở lên |
120 |
Ngưỡng này tính bằng điểm của các lá hạ xuống. Điểm thưởng 3 đỏ hay canasta không được tính vào. Mỗi bên có thể hạ nhiều bộ trong một lượt để gộp đủ ngưỡng, và sau khi đội đã mở, hai thành viên hạ tiếp không còn bị yêu cầu điểm tối thiểu.
Nhịp lượt và điều kiện lấy chồng bỏ
Một lượt thường gồm rút bài, hạ bộ hoặc thêm lá vào bộ của đội, rồi bỏ một lá để kết thúc. Thay vì rút từ chồng úp, bạn có thể lấy cả chồng bỏ nếu đủ điều kiện. Lá trên cùng phải được dùng ngay vào một bộ, còn các lá còn lại đi vào tay bạn.
Trong game bài này có hai trường hợp, tùy chồng bỏ có bị đóng băng hay không:
-
- Chồng chưa đóng băng: bạn lấy được nếu lá trên cùng khớp với bộ đã có của đội, hoặc nếu bạn giữ hai lá tự nhiên cùng giá trị với nó, hoặc một lá tự nhiên cộng một lá đại diện.
- Chồng đóng băng: bạn chỉ lấy được khi giữ hai lá tự nhiên cùng giá trị với lá trên cùng. Chỉ có bộ sẵn trên bàn hay có lá đại diện đều không đủ.
Chồng bỏ bị đóng băng khi có lá đại diện hoặc 3 đỏ nằm trong đó, và nó luôn đóng băng đối với đội chưa hạ bộ đầu. Dù chồng đóng băng hay không, bạn không lấy được khi lá trên cùng là lá đại diện hoặc 3 đen. Riêng 3 đen chỉ chặn người kế tiếp: khi lá khác được bỏ đè lên, chồng lại bình thường.
Nếu đội chưa mở bộ, bạn vẫn có thể dùng chồng bỏ để mở. Khi đó lá trên cùng phải nằm trong lần hạ đầu và cả đợt hạ phải đạt ngưỡng tối thiểu. Có hai lá Q tự nhiên không có nghĩa mọi rào cản khác biến mất.
Xử lý 3 đỏ và 3 đen
Hai loại 3 có vai trò riêng, và không loại nào dùng để ghép bộ thông thường.
3 đỏ phải hạ ngay khi bạn có, và bạn rút một lá từ chồng úp để bù. Mỗi lá 3 đỏ thưởng 100 điểm, đủ cả bốn lá thì thưởng 800. Nếu đến cuối ván đội chưa hạ bộ nào, điểm 3 đỏ bị trừ thay vì cộng.
3 đen chỉ hạ được khi bạn ra hết bài, thành bộ ba lá trở lên và không kèm lá đại diện. Bỏ một lá 3 đen lên chồng là cách chặn người kế tiếp lấy chồng bỏ.
Một ván mẫu ngắn
An và Chi là một đội, đối đầu Bình và Dũng. Hai đội đều bắt đầu ván với điểm tích lũy 0, nên ngưỡng mở bộ đầu là 50.
An hạ ba lá K (30 điểm) và ba lá 9 (30 điểm), tổng 60 điểm, vượt ngưỡng 50. Đội An và Chi đã mở bộ.
Đến lượt Chi, lá trên cùng của chồng bỏ là Q♣. Chi giữ Q♥ và Q♦, tức hai lá Q tự nhiên, nên lấy được cả chồng bỏ và hạ ngay bộ Q–Q–Q. Các lá còn lại trong chồng được thêm vào tay Chi.
Qua các lượt sau, An rút thêm bốn lá K tự nhiên và thêm vào bộ K, đủ bảy lá K. Đây là canasta tự nhiên: 7 lá × 10 điểm = 70 điểm lá, cộng 500 điểm thưởng, tổng 570 điểm cho riêng bộ này. Nếu An thêm lá thứ tám, đó vẫn là bổ sung vào bộ K, không tạo canasta thứ hai.
Kết thúc ván không chỉ là hết bài
Để ra hết bài, đội cần có ít nhất một canasta, trước đó hoặc ngay trong lượt ra bài. Nếu chưa đủ, bạn không được hạ sạch tay dù nhìn thấy các bộ phù hợp. Bản cổ điển cho phép người chơi hỏi đồng đội “Tôi ra hết nhé?”, và câu trả lời có hiệu lực ràng buộc. Ván cũng có thể kết thúc khi chồng rút cạn theo quy tắc riêng của bộ luật.
Ra hết bài được thưởng 100 điểm, hoặc 200 điểm nếu hạ toàn bộ bài trong một lượt mà đội chưa từng hạ bộ nào. Điểm cuối ván của mỗi đội là tổng điểm các lá đã hạ cộng các khoản thưởng, trừ điểm các lá còn trên tay. Vì thế, giành quyền ra hết không có nghĩa bỏ qua việc tính bài còn lại. Nhiều bàn chơi cho đến khi một đội đạt 5.000 điểm tích lũy, nhưng đây cũng là điều nên hỏi trước.
Những điểm cần xác nhận với bàn
Hãy thống nhất bàn đang dùng bản cổ điển hay bản khác, ngưỡng mở bộ theo điểm tích lũy, mức thưởng canasta và ra hết bài, quy tắc hỏi ý đồng đội trước khi ra hết, và điểm đích của cả trận.
Người mới có thể tập ghép bộ bằng bài mở và ghi điểm thuần túy, chưa cần tính điểm chi tiết. Khi đã hiểu ba việc là bộ hợp lệ, quyền lấy chồng bỏ và điều kiện ra hết, hãy thêm bảng điểm. Để một bảng nhắc chức năng của 2, joker, 3 đỏ và 3 đen cạnh bàn sẽ giúp bạn kiểm tra nhanh hơn. Việc học luật không đòi hỏi phải quy đổi điểm thành tiền hay đặt cược.
