Durak là trò bài truyền thống của Nga, phổ biến ở nhiều nước từng thuộc Liên Xô. Cái tên nghe hơi phũ vì “durak” trong tiếng Nga nghĩa là “kẻ ngốc”, và đó chính là danh hiệu dành cho người thua: người cuối cùng còn bài trên tay.
Ở Việt Nam, Durak thường được gọi là bài Tấn hay đánh Tấn. Tuy nhiên cách chơi ở ta có thể khác bản gốc ở vài chỗ, nên bài này chỉ trình bày Durak theo luật phổ biến nhất. Nếu bạn quen một kiểu chơi khác, cứ coi đây là bản để đối chiếu.
Chuẩn bị: 36 lá, chia 6 lá
Game bài đổi thưởng Durak dùng bộ 36 lá, từ 6 đến A. Bạn bỏ các lá từ 2 đến 5 ra khỏi bộ bài Tây. Thứ tự từ thấp đến cao là 6, 7, 8, 9, 10, J, Q, K, A.
Mỗi người được chia sáu lá. Phần còn lại úp xuống làm nọc. Bạn lật lá dưới cùng của nọc, đặt ngửa tại đó để lộ chất. Chất của lá này là chất chủ cho cả ván. Lá ngửa vẫn thuộc nọc và là lá được bốc cuối cùng.
Giả sử lá ngửa là 7 cơ, thì mọi quân cơ đều là chủ. Quân chủ nhỏ nhất trong bộ này là 6 cơ, nhưng nó vẫn đỡ được cả A thuộc chất thường.
Người có quân chủ nhỏ nhất trên tay thường là người tấn đầu tiên. Nếu không ai có chủ, hoặc nhóm không muốn tính cách này, bạn chỉ cần bốc bài hoặc quy ước một người đi trước.
Một lượt chơi Durak diễn ra thế nào
Mỗi lượt có một người tấn và một người đỡ, hai người này ngồi cạnh nhau theo chiều chơi. Người tấn đánh ra một lá. Người đỡ phải đặt lên lá đó một quân mạnh hơn. Nếu đỡ hết các lá bị tấn thì lượt kết thúc và bài trên bàn bị bỏ. Nếu không đỡ nổi, người đỡ ôm toàn bộ bài trên bàn về tay.
Một quân đỡ được lá bị tấn nếu thuộc một trong hai trường hợp:
-
- Cùng chất và giá trị cao hơn. Ví dụ tấn Q bích thì đỡ bằng K bích hoặc A bích.
- Là quân chủ, khi lá bị tấn là chất thường. Tấn Q bích mà chủ là cơ thì 6 cơ cũng đỡ được.
Nếu lá bị tấn đã là quân chủ thì chỉ có quân chủ cao hơn mới đỡ được. Với chủ là cơ, tấn 10 cơ thì bạn cần J, Q, K hoặc A cơ. A bích hay A rô đều vô dụng ở đây.
Mẹo kiểm tra nhanh: nhìn chất trước, so giá trị sau. Quân lớn không đè được quân nhỏ khác chất, trừ khi quân đỡ là chủ.
Tấn thêm: chỉ cần trùng giá trị
Sau khi người tấn đánh lá đầu tiên và người đỡ đã đỡ, người tấn có thể đánh thêm quân khác. Điều kiện là quân đó phải có giá trị trùng với một lá đang nằm trên bàn, tính cả lá tấn lẫn lá đỡ.
Ví dụ người tấn đánh 8 bích, người đỡ dùng K bích. Lúc này người tấn có thể đưa thêm bất kỳ quân 8 hoặc K nào. Nhưng 9 cơ thì không được, dù nó chỉ lớn hơn 8 một bậc.
Có hai giới hạn cần nhớ. Một lượt chỉ được tấn tối đa 6 quân. Và tổng số quân tấn không được vượt quá số lá người đỡ đang cầm lúc bắt đầu lượt. Nếu người đỡ chỉ còn ba lá thì cả lượt chỉ được tấn ba quân.
Có quân phù hợp cũng không bắt buộc phải tấn thêm. Nếu không muốn hoặc không còn quân, người tấn dừng, và lượt kết thúc khi người đỡ đã đỡ hết.
Khi chơi từ ba người trở lên, những người khác thường cũng được phép tấn thêm nếu quân của họ trùng giá trị, thường bắt đầu từ người ngồi cạnh người tấn. Một số nhóm chỉ cho người tấn chính đánh bài, nên chỗ này cần thống nhất trước.
Khi người đỡ ôm bài
Nếu người đỡ không có quân phù hợp, hoặc không muốn đỡ, họ báo ôm. Trước khi họ nhận bài, người tấn (và những người được phép) vẫn có thể ném thêm quân trùng giá trị vào, miễn không vượt giới hạn ở trên. Sau đó người ôm nhận hết bài trên bàn về tay, cả quân tấn lẫn quân đã dùng để đỡ.
Người ôm bài mất quyền tấn ở lượt kế tiếp. Quyền tấn chuyển sang người ngồi sau họ.
Còn nếu đỡ thành công thì chiều ngược lại: người vừa đỡ thành công trở thành người tấn ở lượt sau.
Bốc bài bù và kết thúc ván
Sau mỗi lượt, nếu nọc còn bài, ai đang cầm dưới sáu lá thì bốc cho đủ sáu. Thứ tự bốc là người tấn trước, rồi lần lượt theo chiều chơi, và người đỡ bốc sau cùng. Ai đã có từ sáu lá trở lên thì không bốc.
Khi nọc còn ít lá, người bốc sau cùng có thể không được đủ sáu lá. Và lá chủ ngửa dưới đáy nọc thường rơi vào tay người đó.
Khi nọc đã hết, mọi người chơi tiếp bằng bài còn trên tay. Ai đánh hết bài thì ra khỏi ván. Người cuối cùng còn bài là durak, tức người thua. Nếu hai người cuối hết bài cùng lúc thì tính hòa.
Vài quy ước hay khác nhau giữa các nhóm
Durak có khá nhiều biến thể, nên hỏi trước mấy điểm sau để đỡ cãi nhau:
-
- Có cho đổi 6 chủ lấy lá ngửa dưới đáy nọc không?
- Khi đã báo ôm, người khác còn được ném thêm bài không?
- Khi chơi từ ba người trở lên, ai được tấn thêm trước?
- Nếu hai người cuối hết bài cùng lúc thì tính hòa hay chơi lại?
- Có chơi theo kiểu chuyển tấn không (người đỡ có thể đánh thêm quân cùng giá trị để chuyển lượt sang người kế tiếp)?
Để làm quen, bạn nên lấy bộ bài thật ra chơi thử vài ván không tiền. Hiểu luật giúp bạn theo dõi ván chính xác, nhưng không bảo đảm thắng, và học một trò bài cũng không nhất thiết phải gắn với đặt cược hay đổi thưởng.
