Bài Tấn dùng bộ bài Tây 52 lá, người chơi thay nhau tấn và đỡ. Chỗ người mới hay lúng túng nhất là chất chủ: một quân chủ nhỏ như số 2 vẫn đỡ được quân lớn thuộc chất thường. Vì vậy chỉ nhìn con số trên lá bài thì chưa đủ để biết nước đi có hợp lệ hay không.
Bài này hướng dẫn cách chơi Tấn 8 lá thường gặp ở Việt Nam, có ví dụ từng bước. Luật phụ mỗi nhóm chơi một kiểu, nên cuối bài có danh sách những điều cần chốt trước khi chia bài. Game bài đổi thưởng này cũng có họ hàng với Durak, một trò bài của Nga, nhưng cách chơi ở ta có nhiều chỗ khác nên đừng mang luật bên kia sang đây.
Bài Tấn chơi thế nào, khác gì Tiến lên
Tấn thường chơi từ hai đến bốn người. Mỗi lượt có một người bị tấn. Người mở lượt đưa bài sang cho người đó đỡ, và những người được phép tham gia cũng có thể đưa thêm. Nếu đỡ không nổi, người bị tấn phải ôm toàn bộ bài trên bàn về tay.
Nếu đã quen Tiến lên thì bạn cứ quên chuyện ghép đôi, sảnh hay tứ quý đi. Ở Tấn, mỗi quân bài được xét riêng, và điều quan trọng là quan hệ giữa chất thường với chất chủ. Thứ tự từ thấp đến cao là 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, J, Q, K, A. Thứ tự này chỉ có nghĩa khi hai lá cùng chất, hoặc khi xét đúng quy tắc đỡ.
Chia 8 lá và xác định chất chủ
Mỗi người được chia tám lá. Phần còn lại úp xuống làm nọc để bốc. Bạn lật một lá trong nọc để xác định chất chủ, rồi đặt lá đó ngửa dưới nọc cho mọi người nhìn thấy chất. Lá ngửa vẫn là một phần của nọc và sẽ được bốc sau cùng.
Giả sử lá ngửa là 9 rô. Khi đó toàn bộ chất rô là chủ trong ván này, không riêng gì quân 9. Chất chủ giữ nguyên đến hết ván. Bạn nên xếp riêng các quân chủ ra một góc để lúc đỡ bài không bị nhầm.
Trước khi bắt đầu, cả nhóm cần chọn chiều đi và cách xác định người mở lượt đầu. Có thể bốc bài, hoặc quy ước người chia đi trước ở ván đầu. Bước này chỉ để tổ chức ván chơi, không ảnh hưởng đến độ mạnh yếu của các lá bài.
Cách đỡ bài thường và bài chủ trong bài Tấn
Người mở lượt đánh ra một lá để tấn người kế tiếp theo chiều đã chọn. Người bị tấn xử lý từng lá theo ba nguyên tắc:
-
- Bài thường: đỡ bằng quân cùng chất có giá trị cao hơn, hoặc dùng một quân chủ.
- Bài chủ: chỉ đỡ được bằng quân chủ có giá trị cao hơn.
- Không đỡ được hoặc không muốn đỡ: nhận toàn bộ bài của lượt về tay, theo quy ước đã thống nhất.
Ví dụ rô là chủ, đối phương tấn K bích. Bạn có thể đỡ bằng A bích, hoặc bằng bất kỳ quân rô nào, kể cả 2 rô. Còn A cơ thì không đỡ được K bích, vì khác chất và cũng không phải chủ.
Nếu đối phương tấn 10 rô thì bạn cần J, Q, K hoặc A rô. Lúc này A bích cũng không hợp lệ, vì bài chủ chỉ có bài chủ lớn hơn mới đỡ được.
Cách kiểm tra nhanh là nhìn chất trước, so giá trị sau. Đừng áp dụng suy nghĩ “quân lớn đè quân nhỏ” khi hai lá khác chất thường.
Tấn thêm được những quân nào?
Khi trên bàn đã có bài, người có quyền tấn thêm chỉ được đưa vào quân có cùng giá trị với một lá đã xuất hiện trong lượt đó. Giá trị này có thể đến từ quân tấn hoặc quân đỡ, không chỉ từ lá mở đầu.
Ví dụ người đầu tiên tấn 6 bích, người đỡ dùng 9 bích. Lúc này mọi quân 6 hoặc 9 thuộc chất khác đều có thể được đưa vào lượt, nếu còn quyền tấn. Nhưng bạn không thể thêm 7 cơ chỉ vì nó nằm giữa 6 và 9, cũng không thể thêm K bích chỉ vì cùng chất bích.
Có quân phù hợp không có nghĩa là bắt buộc phải tấn thêm. Tổng số quân tấn còn bị giới hạn theo lượt, thường tính theo số lá người đỡ đang cầm lúc bắt đầu lượt. Đừng tự đưa thêm bài chỉ vì thấy một giá trị trùng trên bàn.
Kết thúc lượt, bốc bài và chuyển quyền tấn
Nếu người bị tấn đỡ hết và không ai tấn thêm, toàn bộ bài trên bàn được bỏ riêng và không quay lại nọc. Theo cách chơi thông dụng, người vừa đỡ thành công sẽ là người tấn ở lượt kế tiếp.
Nếu phải ôm, người bị tấn nhận cả quân tấn lẫn quân đã dùng để đỡ trong lượt đó. Họ mất quyền tấn ở lượt sau, và quyền mở lượt chuyển sang người ngồi kế tiếp theo chiều chơi.
Sau mỗi lượt, nếu nọc còn bài, ai đang cầm dưới tám lá thì bốc cho đủ tám. Thứ tự thường bắt đầu từ người mở lượt rồi lần lượt theo chiều chơi. Ai đã có từ tám lá trở lên thì không bốc. Nếu nọc không đủ, những người bốc sau có thể không được đủ tám lá.
Khi nọc đã hết, mọi người chơi tiếp bằng số bài còn trên tay và không ai phải bốc nữa. Có nhóm dừng ngay khi có người hết bài đầu tiên, có nhóm chơi tiếp để tìm người còn bài cuối cùng. Cách tính kết quả nên chốt từ đầu.
Những quy ước nên hỏi rõ trước ván đầu trong game bài tấn
Hai người cùng biết chơi bài Tấn vẫn có thể quen hai bộ luật phụ khác nhau. Hỏi trước mấy điểm này sẽ đỡ cãi nhau giữa lượt:
-
- Có cho đổi 2 chủ lấy lá ngửa không, và đổi vào lúc nào?
- Người đỡ hết bài giữa lượt thì kết thúc lượt luôn, hay được bốc thêm để đỡ tiếp?
- Khi đã báo ôm, người khác còn được tấn thêm không?
- Ai được tấn thêm trước, và giới hạn số quân tấn tính thế nào?
- Thứ tự bốc bài sau mỗi lượt thế nào, người bị tấn bốc đầu hay bốc cuối?
- Ván kết thúc ở người hết bài đầu tiên hay tiếp tục tìm người còn bài cuối cùng?
Để làm quen, bạn cứ lấy bộ bài thật ra chơi thử vài ván không tiền, vừa chơi vừa đọc to từng bước: tấn, đỡ, ôm, rồi bốc bổ sung. Hiểu luật giúp bạn theo dõi ván chính xác hơn, nhưng không bảo đảm thắng. Và học chơi một game bài cũng không nhất thiết phải gắn với đặt cược hay đổi thưởng.
